[SME] GIA CÔNG VẬT LIỆU & DỤNG CỤ CÔNG NGHIỆP - KHƠI NGUỒN TRI THỨC, KẾ THỪA TRUYỀN THỐNG VÀ BỨT PHÁ CÙNG I4.0

     Trong kỷ nguyên công nghệ phát triển với tốc độ chưa từng có, phía sau mỗi sản phẩm mang tính đột phá luôn là những công nghệ lõi làm nên chất lượng, độ chính xác và khả năng cạnh tranh. Trong cơ khí chế tạo, gia công vật liệu và dụng cụ công nghiệp chính là một trong những mắt xích nền tảng ấy - nơi hội tụ tri thức về vật liệu, dụng cụ, thiết bị và quá trình công nghệ để biến ý tưởng kỹ thuật thành sản phẩm thực.

     Gia công vật liệu không đơn thuần là tạo ra hình dáng cho một chi tiết. Đó là bài toán kiểm soát đồng thời vật liệu, dụng cụ, nhiệt, lực, biến dạng, rung động và chất lượng bề mặt; là hành trình đi tìm nguyên nhân gốc rễ để làm chủ quá trình và nâng cao độ chính xác, năng suất, độ tin cậy. Làm chủ những tương tác ấy chính là làm chủ một phần công nghệ lõi của ngành cơ khí - nền tảng để những ý tưởng chế tạo tiên tiến có thể đi từ phòng thí nghiệm đến sản xuất.

     Nhóm chuyên môn Gia công Vật liệu và Dụng cụ Công nghiệp (tiền thân là nhóm Cắt kim loại và Dụng cụ thành lập năm 1958, chính thức trở thành Bộ môn độc lập từ năm 1966) thuộc Trường Cơ khí - Đại học Bách khoa Hà Nội. Trải qua nhiều thế hệ, Nhóm kiên định với các hướng nghiên cứu về cơ sở vật lý quá trình cắt gọt, dụng cụ công nghiệp, vật liệu và các công nghệ tạo hình tiên tiến; đồng thời đóng vai trò nòng cốt trong đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật và đội ngũ nghiên cứu cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Những đóng góp đó được ghi nhận bằng Huân chương Lao động hạng Nhì, hạng Ba, các giải thưởng khoa học công nghệ VIFOTEC và nhiều hình thức khen thưởng uy tín.

     Nền tảng của Nhóm là đội ngũ chuyên gia, giảng viên giàu kinh nghiệm, tâm huyết và có năng lực nghiên cứu chuyên sâu. Hiện Nhóm có 08 cán bộ cơ hữu, 100% có trình độ từ Tiến sĩ trở lên, gồm 01 Giáo sư, 04 Phó Giáo sư và 03 Tiến sĩ; cùng sự đồng hành cố vấn của GS. TSKH. Bành Tiến Long (nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) và mạng lưới cựu sinh viên, chuyên gia rộng khắp trong nước và quốc tế. Trên nền tảng truyền thống, Nhóm đang chủ động chuyển dịch sang các hướng nghiên cứu liên ngành, có chiều sâu khoa học và giá trị ứng dụng cao, đón đầu những yêu cầu mới của sản xuất thông minh và công nghệ chế tạo hiện đại.

     Với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, Nhóm là đối tác tin cậy trong nghiên cứu phát triển và chuyển giao công nghệ, với kinh nghiệm triển khai nhiều đề tài cấp Nhà nước, hàng chục nhiệm vụ cấp Bộ và các dự án công nghiệp. Hằng năm, Nhóm công bố khoảng 5 bài báo trên các tạp chí thuộc hệ thống ISI (SCIE, SCI) và hơn 20 bài báo trên các tạp chí chuyên ngành trong và ngoài nước; đồng thời chủ trì, tham dự nhiều hội nghị khoa học quốc gia và quốc tế. Trong đào tạo, Nhóm trực tiếp phụ trách nhiều học phần thuộc các chương trình Đào tạo Chính quy, Chương trình Tiên tiến, Kỹ sư Tài năng và Đào tạo Quốc tế; mỗi năm đồng hành cùng khoảng 80 - 100 sinh viên tốt nghiệp đại học, 5 - 10 học viên cao học và 1 - 3 nghiên cứu sinh tiến sĩ.

Một số hoạt động nghiên cứu, học tập của Nhóm chuyên môn

    Hiện nay, Nhóm chuyên môn Gia công Vật liệu và Dụng cụ Công nghiệp có hai nhóm nghiên cứu: “Gia công vật liệu, dụng cụ và thiết bị công nghiệp” tại phòng C7-M.308 do PGS. Bùi Ngọc Tuyên phụ trách và “Mô phỏng (CAD/CAM/CAE) và thực nghiệm quá trình gia công vật liệu” tại phòng C7-M.621 do GS. Nguyễn Đức Toàn phụ trách . Hai nhóm cùng phát triển theo hướng kết hợp mô phỏng số với thực nghiệm, kết nối cơ học vật liệu, công nghệ chế tạo và tối ưu hóa để nghiên cứu các quá trình gia công tiên tiến, vật liệu, dụng cụ và thiết bị phục vụ sản xuất hiện đại.

    Một điểm nổi bật của hoạt động nghiên cứu là sự kết nối giữa nền tảng cơ học - vật liệu - công nghệ với các công cụ CAD/CAM/CAE, mô phỏng số và thực nghiệm. Các bài toán được tiếp cận không chỉ nhằm tìm ra thông số tối ưu mà còn hướng tới giải thích cơ chế, dự báo ứng xử và kiểm soát chất lượng quá trình. Đây là nền tảng để Nhóm từng bước mở rộng sang các hướng như gia công và tạo hình có hỗ trợ nhiệt, mô hình hóa vật liệu, dự báo giới hạn tạo hình và phá hủy, phân tích rung động, chất lượng bề mặt, tối ưu hóa và sản xuất thông minh.

     Tham gia các nhóm nghiên cứu, sinh viên và học viên có cơ hội trực tiếp tiếp cận thiết bị, phần mềm và bài toán công nghệ thực tế; rèn luyện tư duy kỹ thuật, phương pháp nghiên cứu, kỹ năng mô phỏng - thực nghiệm, xử lý dữ liệu và trình bày kết quả khoa học. Môi trường này tạo nền tảng để người học phát triển năng lực chuyên môn, mở rộng cơ hội nhận học bổng sau đại học, tham gia các chương trình hợp tác quốc tế và làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tập đoàn công nghiệp trong nước, quốc tế.