[SME-70years HUST] TỪ PHÒNG LAB C8 ĐẾN NHỮNG CÔNG TRÌNH TRÊN ĐỈNH NÚI

Cánh cửa mở ra từ phòng LAB C8

    Nếu được hỏi hành trình cơ khí của tôi bắt đầu ở đâu, tôi sẽ không nhắc trước đến một hợp đồng, một nhà máy hay một doanh nghiệp. Tôi sẽ trở lại năm 2011, khi được thầy Phạm Văn Nghệ nhận vào phòng LAB C8 của Bộ môn Gia công áp lực. Cánh cửa phòng thí nghiệm ấy không lớn, nhưng phía sau nó là một thế giới đã làm thay đổi cách tôi học, cách tôi làm nghề và sau này là cách tôi xây dựng doanh nghiệp.

    Ở đó, bài toán kỹ thuật không nằm yên trên trang giấy. Tôi được tham gia các công việc thiết kế, chế tạo khuôn cho Quân đội Lào, cho Công ty Hawee và đặc biệt là nghiên cứu công nghệ dập tạo hình đồng tấm nguyên chất phục vụ chế tác tượng đài cỡ lớn. Với một sinh viên, đó đều là những yêu cầu vượt xa một bài tập thông thường: bản vẽ phải có khả năng chế tạo, kết cấu phải chịu lực, công nghệ phải phù hợp với vật liệu và sản phẩm cuối cùng phải đứng vững trong điều kiện sử dụng thực tế.

    Cách thầy giao việc khiến tôi hiểu rằng kỹ sư chỉ trưởng thành khi dám bước vào vấn đề thật. Thầy cho học trò cơ hội được làm, đồng thời đòi hỏi sự nghiêm túc trong từng dữ liệu, từng phương án và từng quyết định kỹ thuật. Sai số trên bản vẽ có thể trở thành chi phí trong nhà máy; một giả định thiếu căn cứ có thể trở thành rủi ro ngoài công trường. Bài học ấy theo tôi đến tận hôm nay.

     Trước khi tôi có mặt ở LAB C8, thầy đã đi một chặng đường rất dài với nghề. Thầy tốt nghiệp chuyên ngành Chế tạo máy tại Đại học Bách khoa Hà Nội năm 1975, bảo vệ luận án tiến sĩ về gia công áp lực tại Đại học Bách khoa Leningrad năm 1993, rồi dành nhiều năm giảng dạy và nghiên cứu các lĩnh vực chuyên sâu như lý thuyết biến dạng dẻo kim loại, công nghệ dập tạo hình, máy ép và thiết bị gia công áp lực. Với chúng tôi, giá trị lớn nhất của nền tảng ấy nằm ở khả năng đưa tri thức hàn lâm vào những bài toán cụ thể của Việt Nam.

Khi tri thức đi vào những công trình lớn

   Trong những đề tài tôi được tham gia cùng thầy, công nghệ dập tạo hình đồng tấm để chế tác tượng đài để lại dấu ấn đặc biệt. Với người ngoài ngành, một tấm đồng có thể chỉ là vật liệu. Với người làm cơ khí, để những tấm đồng ấy tạo nên bề mặt có kích thước lớn, đúng hình khối, ghép nối chính xác và gắn với hệ kết cấu chịu lực an toàn là cả một chuỗi bài toán về vật liệu, khuôn, thiết bị, quy trình công nghệ và tính toán kết cấu.

    Từ hướng nghiên cứu đó, thầy và các cộng sự đã tham gia nhiều công trình có quy mô lớn trên khắp đất nước: tượng Bác Hồ với các dân tộc Tây Nguyên tại Pleiku, cụm tượng ở Khu di tích Truông Bồn, đại tượng Phật A Di Đà trên đỉnh Fansipan, tượng Phật Bà trên núi Bà Đen và những công trình tiếp nối tại Thanh Hóa. Mỗi công trình có một điều kiện địa hình, khí hậu và yêu cầu kiến trúc riêng; vì thế, giải pháp kỹ thuật không thể được sao chép máy móc từ dự án này sang dự án khác.

    Một dấu mốc tôi luôn trân trọng là năm 2015, tại Hội nghị Khoa học Công nghệ toàn quốc về Cơ khí lần thứ IV. Trong danh mục công trình được công bố có bài viết "Nghiên cứu thiết kế, chế tạo kết cấu chịu lực cụm tượng đài tưởng niệm Truông Bồn bằng phương pháp dập tạo hình" của PGS.TS. Phạm Văn Nghệ, kỹ sư Hoàng Mạnh Trung và kỹ sư Hoàng Văn Thủy. Với một kỹ sư trẻ, được đứng tên bên cạnh người thầy trong một công trình khoa học là niềm tự hào, đồng thời là lời nhắc phải làm việc xứng đáng với sự tin cậy đã được trao.

    Chế tác tượng đài không phải lĩnh vực kinh doanh chính của Fumee Group. Dù vậy, tôi luôn coi đây là một phần đẹp trong hành trình nghề nghiệp của mình. Những công trình ấy cho tôi thấy cơ khí có thể hiện diện ở nơi rất gần với lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần. Tôi cũng tự hào vì đã được góp một phần nhỏ cùng thầy đưa công nghệ gia công áp lực vào những công trình tượng đồng quy mô lớn do người Việt Nam làm chủ.

Từ thầy, tôi học được rằng tri thức cơ khí chỉ thật sự có ý nghĩa khi đi vào một sản phẩm, giải quyết một bài toán và tạo ra giá trị cho xã hội.

Người thầy vẫn đồng hành sau ngày tốt nghiệp

     Ngày rời giảng đường không khép lại mối quan hệ thầy trò của chúng tôi. Trong những ngày đầu khởi nghiệp, thầy giới thiệu tôi đến làm việc với các doanh nghiệp cơ khí như VEAM, DISOCO và Kim khí Thăng Long. Những lần tiếp cận ấy mở cho tôi các lớp học mới ngay trong nhà máy: hiểu yêu cầu của khách hàng công nghiệp, học kỷ luật sản xuất và biết rằng uy tín của người kỹ sư được tạo nên từ chất lượng của từng việc nhỏ.

     Nhiều năm sau, khi tôi đã điều hành doanh nghiệp, cách thầy chỉ dẫn vẫn cụ thể như ngày đầu. Có lần tôi gửi thầy hồ sơ một dự án tại Hạ Long để xin ý kiến trước khi triển khai thiết kế chi tiết. Thầy lập tức lưu ý rằng kết cấu phải được xem xét trong điều kiện khí hậu biển và độ ẩm cao. Một góp ý ngắn nhưng đi thẳng vào rủi ro cốt lõi. Tôi nhận ra ở đó phong cách quen thuộc của thầy: luôn đặt câu hỏi về điều kiện làm việc thực tế trước khi hài lòng với một phương án trên bản vẽ.

     Vì thế, mỗi khi Fumee Group triển khai dự án có hàm lượng khoa học cao hoặc cần kiến thức chuyên môn sâu, chúng tôi vẫn mời thầy tham gia với vai trò cố vấn, chuyên gia hoặc trực tiếp cùng đội ngũ kỹ thuật giải quyết bài toán. Tôi trân trọng những ý kiến phản biện thẳng thắn của thầy, bởi doanh nghiệp càng phát triển thì một quyết định kỹ thuật thiếu chặt chẽ càng có thể tạo ra hậu quả lớn.

     Thầy cũng hiện diện trong nhiều dấu mốc quan trọng của doanh nghiệp: những ngày kỷ niệm thành lập công ty, dịp mở nhà máy, thời điểm hình thành liên doanh với đối tác Nhật Bản. Giữa những bộn bề của công việc, sự có mặt và lời động viên của thầy khiến tôi nhớ rằng phía sau mỗi bước tiến của một người học trò luôn có công sức của gia đình và những người đã dạy dỗ mình. Bởi vậy, thầy và gia đình luôn là những người đầu tiên tôi muốn chia sẻ niềm vui khi có một cột mốc mới.

Từ bài học làm nghề đến trách nhiệm của người lãnh đạo

     Những kiến thức thầy truyền dạy vẫn hiện diện trong công việc của tôi; sâu hơn là cách làm nghề và đối xử với con người. Ở thầy, chuyên môn luôn đi cùng trách nhiệm với thiết kế, sự an toàn của sản phẩm và chữ tín với người giao việc.

     Khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Fumee Group, tôi càng hiểu giá trị của nguyên tắc ấy. Từ nền tảng cơ khí, doanh nghiệp của chúng tôi đã mở rộng sang công nghệ, công nghiệp và công nghệ cao. Quy mô công việc thay đổi, đội ngũ lớn hơn và thị trường rộng hơn, nhưng tư duy cốt lõi vẫn bắt đầu từ sự trung thực với dữ liệu, trách nhiệm với sản phẩm, tôn trọng chuyên gia và tinh thần học hỏi không ngừng.

    Tôi cũng học từ thầy rằng một người lãnh đạo không nên chỉ tìm lời đồng thuận. Những phản biện có căn cứ giúp ta nhìn thấy rủi ro trước khi phải trả giá ngoài thực tế. Vì vậy, trong quá trình xây dựng đội ngũ, tôi luôn coi trọng tri thức, kinh nghiệm và khả năng nói thẳng vì lợi ích chung. Đó là cách những bài học trong phòng LAB tiếp tục đi cùng tôi trong quản trị doanh nghiệp.

Mạch nối của bảy mươi năm Cơ khí Bách khoa

     Thầy Phạm Văn Nghệ đã hướng dẫn hàng trăm sinh viên chuyên ngành Gia công áp lực làm đồ án tốt nghiệp, từ khóa 17 đến khóa 62; đồng hành với nhiều học viên cao học và tám nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ. Tôi chỉ là một người học trò trong hành trình dài ấy. Khi gặp lại các cựu sinh viên của thầy, tôi nhận thấy chúng tôi có chung sự kính trọng và mong muốn tiếp tục lan tỏa những giá trị đã được nhận.

     Bảy mươi năm của Cơ khí Bách khoa được tạo nên từ những lớp học, phòng thí nghiệm, công trình nghiên cứu và các thế hệ thầy trò nối tiếp nhau. Công nghệ sản xuất đang thay đổi nhanh với tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới và sản xuất thông minh. Dù công cụ có đổi thay, năng lực giải quyết bài toán thực tế và mối liên kết giữa nhà trường với doanh nghiệp vẫn là nền tảng để đào tạo người kỹ sư có ích.

     Chúng tôi, những cựu sinh viên Gia công áp lực và Cơ khí Bách khoa Hà Nội, đang nỗ lực xây dựng mạng lưới để kết nối các thế hệ, chia sẻ cơ hội nghề nghiệp và đưa thêm bài toán từ doanh nghiệp trở lại nhà trường. Với tôi, cách thiết thực nhất để tri ân là mở cửa nhà máy cho sinh viên, tạo điều kiện thực tập đủ sâu, phối hợp nghiên cứu và giúp người trẻ sớm được va chạm với công việc thật, như cơ hội thầy từng dành cho tôi ở LAB C8.

Lời tri ân sau 15 năm

     Từ năm 2011 đến nay, tôi đã có hơn mười lăm năm được học, được thầy chỉ bảo và đồng hành. Hành trình ấy đi qua giảng đường, phòng thí nghiệm, nhà máy và những công trình từ Bắc vào Nam; rồi theo chúng tôi trong các hoạt động hợp tác với đối tác quốc tế. Mỗi chặng đường lại cho tôi hiểu thêm rằng điều quý nhất một người thầy trao cho học trò là năng lực tự bước tiếp mà vẫn giữ được những chuẩn mực ban đầu.

     Nhân dịp kỷ niệm 70 năm truyền thống Cơ khí Bách khoa Hà Nội, tôi xin gửi đến thầy Phạm Văn Nghệ lời biết ơn chân thành. Kính chúc thầy luôn mạnh khỏe, giữ được niềm vui với nghề và tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ học trò. Tôi mong mình và các cựu sinh viên sẽ tiếp nối được điều thầy đã bền bỉ làm: đưa tri thức ra khỏi giảng đường, biến tri thức thành sản phẩm và dùng năng lực của người kỹ sư để tạo ra những giá trị có ích.

     Tôi tự hào khi giới thiệu mình là sinh viên Cơ khí Bách khoa Hà Nội, là học trò của PGS.TS.NGƯT Phạm Văn Nghệ. Đó là cách giới thiệu ngắn gọn, và cũng là cách tôi nhắc mình phải sống, làm việc xứng đáng hơn với những điều đã được thầy và mái trường trao truyền.